รากฟันเทียมอยู่ได้นานแค่ไหน
หลายคนที่กำลังสนใจทำรากฟันเทียม มักมีคำถามสำคัญว่า
“ทำแล้วจะอยู่ได้กี่ปี?”
“คุ้มไหม?”
“ทำแล้วต้องเปลี่ยนอีกหรือเปล่า?”
ความจริงคือ รากฟันเทียมถือเป็นหนึ่งในวิธีทดแทนฟันที่มีอายุการใช้งานยาวนานที่สุดในทางทันตกรรมปัจจุบัน และถ้าดูแลดี หลายคนสามารถใช้งานได้เป็นสิบ ๆ ปี หรืออยู่ได้ตลอดชีวิต
แต่คำตอบจริง ๆ ไม่ได้ขึ้นอยู่แค่ “ตัวรากฟันเทียม” อย่างเดียว
ยังมีหลายปัจจัยที่ส่งผลต่ออายุการใช้งาน เช่น กระดูก เหงือก การดูแลรักษา การสูบบุหรี่ รวมถึงการวางแผนรักษาตั้งแต่แรก
บทความนี้จะช่วยอธิบายแบบเข้าใจง่ายว่า รากฟันเทียมอยู่ได้นานแค่ไหน และอะไรคือสิ่งที่ทำให้บางคนใช้งานได้ยาวนานมาก ในขณะที่บางคนอาจมีปัญหาเร็วกว่าที่คิด
จริง ๆ แล้วรากฟันเทียมคืออะไร?
รากฟันเทียมคือวัสดุไทเทเนียมที่ฝังลงไปในกระดูกขากรรไกร เพื่อทำหน้าที่แทน “รากฟันธรรมชาติ”
หลังจากฝังลงไป กระดูกจะค่อย ๆ ยึดติดกับผิวของรากฟันเทียม กระบวนการนี้เรียกว่า osseointegration ทำให้รากฟันเทียมสามารถรับแรงบดเคี้ยวได้ใกล้เคียงฟันจริง
โดยทั่วไป รากฟันเทียมจะแบ่งเป็น 3 ส่วน:
- ตัวรากฟันเทียม (implant fixture)
- แกนเชื่อม (abutment)
- ครอบฟันด้านบน (crown)
แต่ละส่วนมีอายุการใช้งานไม่เท่ากัน
งานวิจัยบอกว่า รากฟันเทียมอยู่ได้นานแค่ไหน?
งานวิจัยระยะยาวจำนวนมากพบว่า รากฟันเทียมมีอัตราความสำเร็จสูงมาก ค่าเฉลี่ย survival rate อยู่ประมาณ 94–95%
พูดง่าย ๆ คือ:
ถ้าคน 100 คนทำรากฟันเทียม
ผ่านไป 10 ปี ยังมีรากฟันเทียมใช้งานได้ประมาณ 94–96 คน
ถือว่าเป็นตัวเลขที่สูงมากในทางการแพทย์
แล้วทำไมบางคนอยู่ได้ตลอดชีวิต?
ในความเป็นจริง คนที่ดูแลดีมาก หลายคนสามารถใช้รากฟันเทียมได้ 20-30 ปี หรือมากกว่านั้น
สิ่งสำคัญคือ:
“รากฟันเทียมไม่ได้ผุ”
แต่ “เหงือกและกระดูกรอบรากฟันเทียม” ยังสามารถอักเสบได้
ดังนั้น อายุการใช้งานจึงขึ้นอยู่กับการดูแลระยะยาว การดูแลสุขภาพช่องปากที่ดีมากกว่า
อะไรทำให้รากฟันเทียมอยู่ได้นาน?
1. การวางแผนรักษาที่ดีตั้งแต่แรก
นี่คือปัจจัยที่สำคัญมาก ถ้าวางตำแหน่งรากฟันเทียมไม่เหมาะ จะทำให้
- รับแรงไม่ดี
- ทำความสะอาดยาก
- ครอบฟันเอียง
ก็อาจทำให้อายุการใช้งานสั้นลงได้
ที่ wise dental clinic และคุณหมอที่คลินิกจะใช้
- CBCT
- Digital planning
- Surgical guide
เพื่อช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวางตำแหน่งรากฟันเทียม
โดยเฉพาะในเคสที่:
- กระดูกน้อย
- ใกล้เส้นประสาท
- ใกล้โพรงไซนัส
เพื่อลดปัจจัยเสี่ยงของความล้มเหลวให้มากที่สุด
2. ปริมาณกระดูกและเหงือก
รากฟันเทียมต้องอาศัย:
- กระดูกที่แข็งแรง
- เหงือกที่สุขภาพดี
ถ้ากระดูกละลายมาก หรือเหงือกอักเสบเรื้อรัง ก็เพิ่มความเสี่ยงที่รากฟันเทียมจะมีปัญหาในอนาคต
นี้จึงเป็นสาเหตุที่คุณหมอที่ wise dental clinic ถึงแนะนำหัตถการอื่นๆที่จำเป็นเพิ่มเติมขึ้นมา เช่น
- ปลูกกระดูก
- เสริมเหงือก
- รักษาโรคเหงือกก่อน
เพื่อให้ผลระยะยาวดีขึ้น และให้รากเทียมอยู่คงทนกับคนไข้ให้ได้นานที่สุด
3. การสูบบุหรี่
การสูบบุหรี่เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุด
เพราะบุหรี่ส่งผลต่อ:
- การหายของแผล
- การไหลเวียนเลือด
- การติดของกระดูก
- การอักเสบรอบรากฟันเทียม
คนสูบบุหรี่จึงมีโอกาสเกิด peri-implantitis หรือกระดูกรอบรากฟันเทียมอักเสบได้มากกว่า
4. การดูแลความสะอาด
หลายคนคิดว่า:
“รากฟันเทียมไม่ผุ ก็ไม่ต้องดูแลมาก”
จริง ๆ แล้วไม่ใช่
ถึงรากฟันเทียมจะไม่ผุ แต่คราบแบคทีเรียยังทำให้:
- เหงือกอักเสบ
- กระดูกละลาย
- มีกลิ่นปาก
- รากฟันเทียมโยก
ได้เหมือนเดิม
จึงยังจำเป็นต้อง:
- แปรงฟัน
- ใช้ไหมขัดฟัน
- ใช้แปรงซอกฟัน
- ขูดหินปูนและตรวจติดตามสม่ำเสมอ
5. แรงบดเคี้ยวและการนอนกัดฟัน
ถ้ารากฟันเทียมรับแรงมากเกินไป เช่น:
- นอนกัดฟัน
- เคี้ยวของแข็งบ่อย
- ฟันสบไม่สมดุล
อาจทำให้:
- สกรูคลาย
- ครอบแตก
- กระดูกละลายรอบรากฟันเทียม
ได้ในระยะยาว
บางกรณีทันตแพทย์อาจแนะนำให้ใส่ night guard เพื่อช่วยลดแรง
ส่วนไหนของรากฟันเทียมที่มักมีปัญหาก่อน?
จริง ๆ แล้ว “ตัวราก” มักอยู่ได้นานมาก
แต่สิ่งที่อาจต้องเปลี่ยนก่อนคือ:
- ครอบฟัน
- สกรู
- วัสดุด้านบน
เพราะต้องรับแรงบดเคี้ยวทุกวัน
บางคนใช้รากเดิมได้ 20 ปี แต่เปลี่ยนครอบฟันใหม่ระหว่างทาง
ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องปกติ
อายุเยอะ ทำรากฟันเทียมได้ไหม?
ทำได้
อายุไม่ใช่ข้อห้ามหลัก
แต่ต้องประเมิน:
- สุขภาพโดยรวม
- เบาหวาน
- โรคหัวใจ
- การสูบบุหรี่
- คุณภาพกระดูก
งานวิจัยบางชิ้นพบว่า ผู้สูงอายุอาจมีอัตราการสูญเสียรากฟันเทียมสูงขึ้นเล็กน้อย
แต่ถ้าวางแผนและดูแลดี ก็ยังมีโอกาสประสบความสำเร็จสูงมาก
สรุป
รากฟันเทียมถือเป็นการรักษาที่มีอายุการใช้งานยาวนานมาก และมีงานวิจัยรองรับจำนวนมากว่า สามารถใช้งานได้เกิน 10 ปีในอัตราความสำเร็จสูงกว่า 90-95%
แต่สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่แค่ “ทำรากฟันเทียม”
แต่คือ:
- การวางแผนรักษาที่เหมาะสม
- คุณภาพกระดูกและเหงือก
- การดูแลระยะยาว
- การติดตามอย่างสม่ำเสมอ
ถ้าดูแลดี รากฟันเทียมสามารถเป็นการลงทุนระยะยาวที่ช่วยให้กลับมายิ้ม เคี้ยวอาหาร และใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงฟันธรรมชาติมากที่สุดอีกครั้ง
นพ.ทพ. สุรัตน์ แสงจินดา
เฉพาะทางศัลยกรรมช่องปากและใบหน้า